MİRASTAN YOKSUNLUK NEDİR?
Mirastan yoksunluk, mirasçılıktan çıkarılma ile sıklıkla karıştırılmaktadır. (Mirasçılıktan çıkarılma hallerine ilişkin makalemize bu yazının üzerine tıklayarak erişim sağlayabilirsiniz).
Mirastan yoksunluk, çıkarmadan farklı olarak, Medeni Kanun’un öngördüğü davranışlardan birinin gerçekleştirilmesi halinde, mirasbırakanın tasarrufu gerekmeksizin kendiliğinden sonuç doğurur. Bu yönüyle, Kanun’da sınırlı olarak sayılan davranışlardan birini sergileyen yasal ya da atanmış mirasçı yahut vasiyet alacaklısı, miras hakkını kendiliğinden kaybeder.
Öncelikle ilgili kanun maddesine yer verelim;
Mirastan yoksunluk
Sebepleri – Madde 578: Aşağıdaki kimseler, mirasçı olamayacakları gibi; ölüme bağlı tasarrufla
herhangi bir hak da edinemezler:
1-Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenler,
2- Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirenler,
3- Mirasbırakanın ölüme bağlı bir tasarruf yapmasını veya böyle bir tasarruftan dönmesini aldatma, zorlama veya korkutma yoluyla sağlayanlar ve engelleyenler,
4- Mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir durumda ve zamanda ölüme bağlı bir tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıranlar veya bozanlar. Mirastan yoksunluk, mirasbırakanın affıyla ortadan kalkar.
MİRASTAN YOKSUNLUĞA NEDEN OLAN DAVRANIŞLAR NELERDİR?
Yukarıda ki kanun maddesinde de düzenlendiği üzere, aşağıdaki hallerde mirasçı herhangi bir hak talep edemeyecektir;
Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldürmek veya öldürmeye teşebbüs etmek,Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirmek,
*Mirasbırakanın ölüme bağlı bir tasarruf yapmasını veya böyle bir tasarruftan dönmesini aldatma, zorlama veya korkutma yoluyla sağlamak ve engellemek,
*Mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir durumda ve zamanda ölüme bağlı bir tasarrufu kasten ve hukuka aykın olarak ortadan kaldırmak veya bozmak.
MİRASTAN YOKSUNLUĞUN TESPİTİ?
Mirasın açılmasında ve mirasçılık belgesi vermede görevli Sulh Hukuk Mahkemesi, mirastan yoksunluk sebeplerinin varlığını re’sen inceleyecek ve buna göre mirastan yoksunluk tespiti yapacaktır. Mirastan yoksunluğun tespiti halinde Türk Medeni Kanunu 578. madde kapsamında ilgili mirasçının mirasçılık sıfatı sona erecektir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2008/2766 Esas sayılı kararı şu şekilde olup tespitin nasıl yapılacağını izah etmektedir : “Mirasbırakan (F)’nin eşi (C) davadan önce vefat etmiş olup mirasçıları da davacılardır. Ağır Ceza Mahkemesindeki yargılamada sanık (C) vefat ettiğinden davanın düşmesine karar verilmiştir. Mirastan yoksunluğu düzenleyen Türk Medeni Kanunu’nun 578. maddesinin 1. fıkrasında, miras bırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldürmek mirastan yoksunluk sebebi olarak gösterilmiştir. Mirastan yoksunluğun tespiti de mirasçılık belgesi verilmesinde görevli mahkemeye aittir. Mahkemece yapılacak iş, ceza dosyası da incelenerek mirastan yoksunluk sebebinin bulunup bulunmadığının tespiti ve sonuca göre hüküm kurulması, ancak (C)’nin mirastan mahrum olduğunun ve mahrumiyetinin hukuki sonuçlarının terekenin paylaştırılması sırasında gözetileceği işaret edilmelidir.”
MİRAS BIRAKANI KASTEN ÖLDÜRMEK MİRASTAN YOKSUNLUK SEBEBİ MİDİR?
Miras bırakanın öldürülmesi veya miras bırakanı öldürmeye teşebbüs etmek Türk Medeni Kanunu 578. madde kapsamında mirastan yoksunluk sebebidir. Miras bırakanın öldürülmesi amacıyla başkasını suça azmettirmek, yardım eden konumunda bulunmak da mirastan yoksunluk sebebi olarak kabul edilmektedir. Kanunun amacı miras bırakanı, mirasçıların taciz ve eylemlerinden korumaktır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 1996/4112 Esas sayılı kararı şu şekildedir :”Miras bırakanın, eşi H. tarafından teammüden öldürüldüğü, çocukları F. ve H.’nin de maddi olaya katılarak öldürme olayını gerçekleştirdikleri anlaşılmaktadır. Zira miras bırakanı anneleriyle birlikte öldürmeyi önceden planlamışlar yabancı iki kişiyi öldürme olayına maddi yarar sağlayarak ikna etmişler ve kahvesine dozu yüksek uyku ilacı katarak miras bırakanın uyumasını, uyku halinde iken temin edilen kişilerin öldürme olayını murisi boğarak gerçekleştirmelerini sağlamışlardır. O halde öldürme olayının birlikte tasarlandığı ve maddi yarar karşılığı diğer sanıklar tarafından gerçekleştirilmesinin sağlandığı kuşkusuzdur. Bu nedenle Türk Ceza Kanunun 65/3 ve 450/1 ve 4. maddeleri gereği Ağır Ceza Mahkemesince cezalandırılmışlardır.”
MİRASTAN YOKSUN KALAN MİRASÇININ ALT SOYUNUN MİRAS HAKKI?
Mirastan yoksun kalan kişinin alt soyunun hukuki durumu Medeni Kanunumuzun 579. Maddesinde düzenlenmiştir.
İlgili kanun maddesine göre;
“Mirastan yoksunluk, yalnız yoksun olanı etkiler. Mirastan yoksun olanın altsoyu, mirasbırakandan önce ölen kimsenin altsoyu gibi mirasçı olur.”